Saturday, 12 January 2013

India Leh Tripura a Rukrukna/Inbumna (scam) Lian Leh Larzual Te...

(Hriat ve rêng rêng atan! Internet survey ka tih aţanga ka phuahkhawm!  SCAM awmzia chu ‘inbumna/rukrukna tenawm’ tihna a ni mai!)
India-ah
1.      2G spectrum scam- ‘2G spectrum’ tih chu wireless mobile phone technology chhuan 2-na (2nd generation) tihna a ni deuh ber mai. He technology hi sumdawn nân a hmang tur chuan Telecom company ten “dan leh hrai” mumal tak paltlanga licence an lei a ngai a. Union Telecom Minister, A.Raja Khan dan kalhin a duhsak zâwng company te kha man tlâwm zawkin (2001 prices) licence a lo pe a (kum 2008 chhung khân telecom company 122 ngawt hnenah licence a pe a ni). He a thiltih avang hian India sorkarin Chêng vaibelchhe 176,645 a chan (hloh/loss) niin Comptroller & Auditor General (CAG) chuan a chhut a, amah A.Raja hian thamna Chêng vaibelchhe 3000 a dawng niin CBI chuan a chhût bawk. Prevention of corruption Act  hmanga man a ni a, Tihar Jailah CBI ten an khung. Tunah hian a chungthu ngaihtuah mek a ni.

2.      Commonwealth Games (CWG) scam- India in a el leh er em em China in Beijing olympic ropui leh hneh taka a thlen hnu lawk a India mualphona tawp thlentu chu he “rukrukna (corruption)” hi a ni. CWG 2010 thleng turin CWG Organizing Committe Chairman Suresh Kalmadi (MP) kaihhruaina hnuaiah India a inpuahchah a. Stadium te, kawngpui te, Games village (infiammi te thlenna tur khua!) te etc. siam leh sak a nih bakah bungrua tam tak lei a ni a. CWG project hrang hrang hna thawk tur leh bungrua supplier thlannaah dan kalhin contractor leh company thenkhat (a bikin British company pakhat hnenah) te chu duhsak an ni a, sum chingpen hi Central Vigilance Commission chuan Cheng Vaibelchhe 8000 vel niin a chhut! He thilah hian CWG Org. Committee, Delhi Development Authority te, Municipal Corporation of Delhi te, Central PWD te, Indian Meteorological Department te chhui an ni. Suresh Kalmadi hian dan kalhin Switzerland company pakhat hnenah contract a pe a, hei vang hian cheng vaibelchhe 100 vel a ti chingpen. Hei vang hian INC atanga hnawhchhuah a ni a, Indian Olympic Association president atanga ban a nih bawk bakah Tihar Jail bang zuttir a ni. (Ka hriatsual loh chuah Kalmadi hi Mizoram buai laia Aizawl a bomb thlaktu kha a ni, Indian Air Force ah kum 1964-1972 chhung a thawk)

3.      Telgi scam- He scam a a ‘kingpin’ (bultumtu) chu Abdul Karim Telgi a ni. He pa hi mi bumtu hmingchhe tak a ni a, passport lem (fake) hmanga lo sumdawng tawh thin a ni nghe nghe. Telgi hian “stamp paper” lem a siam teuh mai a, heng stamp paper tehi a mi chhawr mi 300 zet hmangin a zuar a, bank, insurance company leh share-brokers te hnenah a hlawmin a supply thin. He a sumdawnna hi Cheng vbc 20000 hu vel niin an chhut. Man a ni a, “rigorous imprisonment” a tan tir mek a ni. {Stamp paper hi sorkar sum lakluh dan (revenue collection) chi khat a ni. Envelope kawm a bel chi etc (postage stamp), affidavit siamna chi, court fee, etc (judicial stamp), ram lei leh hralhna lehkha (sale deeds) etc etc (non-judicial stamp) leh a dang chi hrang hrang te a huam vek!}


4.      Bofors scam- Kum 1986 khan India sorkar (Rajiv Gandhi kaihhruai Congress sorkar lai) leh Sweden silai siamtu company ‘bofors’ ten Cheng vbc 1500 man vel zet laipui 410 (155mm Howitzer field guns) India hnena supply turin contract an ziak a. He thilah hian India politician thenkhat leh Defence hotu thenkhat ten thamna cheng vbc 40 vel company atang hian an dawng tih hriatchhuah a ni. He scam a middleman (palai) chu Ottavio Quattrochi, nikum kumtir lam a news a lang tam deuh kha a ni!


5.      Fodder scam-  He scam hi Bihar state a thleng a ni. Sorkarin ran a tak a awm miah lo (bogus) tan ranchaw (fodder) company hnen atangin a lei teuh teuh a. He corruption ah hian politician, mafia, businessmen leh bureaucrats (sorkar officer ho) tam tak an inrawlh a. Sorkar sum an in eisem hiau hiau mai a ni. Khatih lai a Bihar CM, Lalu Prasad Yadav kha a bulpui ber pakhat a puh a ni a, a rualin IAS officer pali leh politician thenkhat te man an ni. He scam hian kum 20 chhung vel zet a awh a, hemi chhung hian sorkar sum cheng vbc 950 vel tih chingpen a ni.

Tripura-ah
1.Dasda Scam- He eirukna hi kum 2005-a Dasda RD Block a thleng a ni. BDO leh a staff thenkhat ten Bengali refugee mi 150 IAY in sakna tur Rs. 41.25 lakh lai mai chu an khawih chingpen a, he eirukna hi chanchinbu lar Aajker Fariad-in a tihchhuak a. CID ten an chhui zui ta a ni. Kum 7 chhung an chungthu ngaihtuah a nih hnuah hmanni lawk khan Kanchanpur Sub-divisional Judicial Magistrate court-in thiamloh a chantir a. BDO Khagendra Reang hi kum 3 chhung ‘rigorous imprisonment’ leh Rs.10000 chawi tur a hrem a ni. BDO rual hian staff thenkhat- Pradip De (Cashier), Bijan Rakshit (JE), Parimal Das (Work Asst) leh Panchayat Secretary pahnih tepawh tan tir an ni.

2.North Tripura Land scam- Tripura ram hi Tripura Land Revenue & Land Reforms Act, 1960 hmanga enkawl a ni a. He danah hian ram reng reng, Agriculture (horti, fishery, piggery, poultry, sericulture, dairy farming a huam vek) atana hman a lai a nih a, commercial emaw industry emaw tih na atana hman a nih dawn chuan PERMISSION lak a ngai a. North district a ram acre 12880 lai a zau, thingpui huan atana phalna pek chu dan kalhin rubber chin nan hman a nih bakah a ruka mimal hnenah te hralh a ni a. Hei vang hian Tripura sorkarin sum nuai tam tak a hloh a ni. He thil avang hian TCS officers engemaw zat bakah Revenue Inspector, Tehsil leh huan neitute man an ni a, thubuai an awrh mek.

3.ADHAAR scam- Unique Identification tihna tura Central atanga sum lo kal Rs. 15 crore chu khawih chingpen ni a report a ni a. Opposition (Congress) huan Rs. 8 Crore vel pawhpen niin an sawi. He thil hian Assembly session-ah pawh boruak a siam hle a. CM chuan chhuichiang turin CBI koh luh an ni ang tiin a tiam.


1 comment:

  1. A Lo Va Rapthlak Em!
    Gud Collection & Very BVT Post :)

    ReplyDelete